Vitale voorzieningen komen onder druk terwijl het tekort zich over het eiland verspreidt
Jaren van economische achteruitgang en politieke isolatie botsen nu openlijk in het dagelijks leven van gewone Cubanen. Transportsystemen, elektriciteitsvoorziening en basisdiensten staan onder zware druk door een verergerd brandstoftekort.
Benzine is zo schaars geworden dat het zo’n 300 dollar kan kosten om een auto vol te tanken — een bedrag dat het gemiddelde jaarloon van een Cubaan overstijgt. De rijen voor tankstations zijn langer dan ooit, en stroomuitvallen zijn inmiddels een vast onderdeel van het dagelijks leven geworden.
In delen van Havanna braken protesten uit nadat de autoriteiten ernstige brandstofproblemen en verslechterende stroomuitvallen hadden erkend. De zichtbare frustratie onder de bevolking neemt zienderogen toe.
Ståle Wig, sociaal-antropoloog aan de Universiteit van Oslo en iemand die op Cuba heeft gewoond en nog steeds contact onderhoudt met mensen op het eiland, verwoordde het zo:
“De VS oefenen momenteel historisch sterke druk uit op Cuba. Er bestaat geen twijfel over wat de Trump-administratie op Cuba wil bereiken: een regimewisseling.”
Brandstoftekort treft ziekenhuizen en scholen
De crisis raakt nu precies de sectoren die Cuba traditioneel als paradepaardje van zijn politieke systeem presenteerde. Ziekenhuizen kampen met een tekort aan personeel én medicijnen, terwijl kinderen in sommige gevallen nog maar een of twee keer per week les krijgen.
Wig beschreef de situatie als schrijnend: “De ziekenhuizen zijn onderbezet en hebben geen medicijnen. Kinderen krijgen één of twee keer per week les, en er zijn nauwelijks leraren.”
De Cubaanse regering wijst de VS en haar sancties en financiële restricties aan als hoofdoorzaak van de economische schade. Amerikaanse functionarissen stellen daarentegen dat wanbeheer door de staat, repressie en het uitblijven van structurele hervormingen de werkelijke boosdoeners zijn.
Cuba’s oude conflict met Washington speelt nog altijd een rol
De huidige moeilijkheden zijn diep geworteld in de langlopende spanning met de Verenigde Staten. Na de revolutie van Fidel Castro in 1959 verslechterden de betrekkingen met Washington snel toen Havanna toenadering zocht tot de Sovjet-Unie.
In 1961 probeerde een door de CIA gesteunde groep Cubaanse ballingen Castro omver te werpen tijdens de mislukte invasie in de Varkensbaai. Een jaar later bracht de Cubacrisis de Koude Oorlog gevaarlijk dicht bij een nucleair conflict, nadat Sovjet-raketten op het eiland waren geplaatst.
Decennialang hielp Sovjet-steun Cuba aan olie en basisgoederen. Toen de Sovjet-Unie in 1991 uiteenviel, stortte de Cubaanse economie in, gekenmerkt door ernstige tekorten aan voedsel, brandstof en elektriciteit.
Venezuela werd later een belangrijke leverancier van gesubsidieerde olie, maar die steun verzwakte naarmate de eigen economie van Venezuela verslechterde. Sindsdien heeft Cuba steeds grotere moeite om voldoende brandstof en harde valuta binnen te halen.
Staatsmacht blijft intact terwijl het dagelijks leven verslechtert
Volgens Wig wordt het Cubaanse leiderschap vandaag de dag minder gedreven door revolutionaire ideologie dan door controle over grote economische belangen:
“De autoriteiten doen zaken met grote commerciële belangen, of het nu gaat om Rusland, andere landen of multinationale hotelketens.”
Mensen met banden aan het leger, de Communistische Partij en het staatsapparaat hebben volgens Wig een steeds grotere greep gekregen op waardevolle delen van de economie. Gewone Cubanen zien ondertussen minder publieke diensten, zwakkere koopkracht en een groeiend wantrouwen tegenover de overheid.
Voor de meeste inwoners draait de vraag om het alledaagse: rijden de bussen, hebben ziekenhuizen medicijnen, gaan scholen open en blijven de lichten branden?
